تحقیقوتوسعه (R&D) یکی از ارکان بنیادین شرکتهای تولیدی و مصرفی در جهان است. این واحد مسئولیت توسعه محصولات، بهبود کیفیت، بومیسازی فرمولاسیون و تطبیق تولید با نیازهای بازار را بر عهده دارد.
واحد تحقیقوتوسعه در یونیلیور در سه سطح جهانی (Global)، منطقهای (Regional) و محلی (Local) سازماندهی شده است. هر کشور، بسته به حجم فعالیت و گستردگی کسبوکار، ممکن است یک مدیر تحقیقوتوسعه (R&D Manager) داشته باشد که با مدیر ارشد حوزه منطقهای و در نهایت با رئیس جهانی واحد تحقیقوتوسعه در ارتباط مستقیم و ساختاری قرار دارد.
در یونیلیور ایران، ساختار تحقیقوتوسعه شامل سه دسته اصلی محصولات است:
- محصولات مراقبت فردی (Personal Care)
- محصولات زیبایی و تندرستی (Beauty & Wellbeing)
- محصولات شوینده خانگی (Home Care)
در این ساختار، ایران باتکیهبر ارتباط مستمر با منطقه و دفتر جهانی، توانسته است در برخی موارد، برای اولینبار در جهان، محصولاتی را طراحی کرده و توسعه دهد.
وظایف و فرایندهای کلیدی واحد تحقیقوتوسعه در ایران
- توسعه محصول بر اساس نیاز بازار ایران
بسیاری از پروژهها در پاسخ به نیازهایی آغاز میشوند که توسط واحد بازاریابی یا تیمهای محلی پیشنهاد میشوند. در برخی موارد، فرمولاسیون جهانی موجود است و برای تولید در ایران نیاز به انطباق با شرایط اقلیمی، مصرفکننده و امکانات داخلی دارد. در موارد دیگر، محصولی که درخواست شده، در جهان وجود ندارد و باید برای نخستینبار در ایران طراحی شود. نمونه بارز این موضوع، طراحی شامپوی «لوکس» در ایران است که به طور کامل در داخل کشور فرموله شد و تمام تستهای جهانی را با موفقیت گذراند.
- بومیسازی فرمولاسیون و تولید
به دلیل قوانین بینالمللی و داخلی، هزینههای واردات مواد اولیه و تلاش برای تولید هرچهبیشتر محصولات به صورت ملی و داخلی، بومیسازی در ایران یک اولویت و الزام حیاتی است. این فرایند شامل جایگزینی مواد اولیه وارداتی با مواد داخلی دارای کیفیت معادل یا بالاتر، تطبیق فرمولاسیون با ظرفیت تجهیزات داخلی و حتی طراحی مجدد فرایندهای تولید است. تمامی این فرایندها با رعایت استانداردهای جهانی یونیلیور و با انجام آزمایشهای تخصصی مورد تایید قرار میگیرند.
- پایش و بهبود عملکرد محصولات
واحد تحقیقوتوسعه وظیفه دارد عملکرد محصول نهایی را بر اساس استانداردهای جهانی کنترل کند و در صورت لزوم، تغییراتی برای ارتقای کیفیت، افزایش بهرهوری خط تولید، یا کاهش زمان تولید انجام دهد. در صورت بروز مشکل یا دریافت شکایت مصرفکننده، بررسی سریع، اصلاح فرمولاسیون و بهینهسازی فرایند تولید انجام میشود.
- کنترل و تأیید کیفیت مواد اولیه
مطابق استانداردهای یونیلیور، تنها زمانی از یک ماده اولیه استفاده میشود که کیفیت، پایایی و استانداردهای بینالمللی این ماده پذیرفتنی شود. این فرایند گاه بیش از یک سال به طول میانجامد و در بسیاری از موارد، تیم تحقیقوتوسعه ایران در ارتقای دانش و عملکرد تأمینکنندگان داخلی نقش مؤثر داشته است.
نکات کلیدی در عملکرد تحقیقوتوسعه یونیلیور ایران
- بیش از ۹۲٪ مواد اولیه و بستهبندی در ایران، بومیسازی شدهاند؛ در برخی دستهها مانند بستهبندی، این عدد نزدیک به ۱۰۰٪ است.
- توسعه برخی محصولات برای اولینبار از ایران آغاز شده و استانداردهای سختگیرانه جهانی را نیز با موفقیت گذراندهاند.
- تستهایی که بر محصولات انجام میشود شامل تست ایمنی، میکروبیولوژی، عملکرد، پایایی، زیستمحیطی و سایر استانداردهای بینالمللی است.
- برخی محصولات، نظیر شامپوهای برند «داو»، فاقد هرگونه تست حیوانی هستند و حتی از مشتقات حیوانی نیز در مواد اولیه استفاده نشده است.
- در طراحی محصولات، توجه ویژهای به فرهنگ مصرفکننده ایرانی وجود دارد، از جمله انتخاب رنگ، رایحه و بافت محصول.
نقش تحقیقوتوسعه در زنجیره تأمین
در بسیاری از موارد، تیم تحقیقوتوسعه یونیلیور ایران به تأمینکنندگان داخلی کمک کرده تا کیفیت و قابلیت تولید خود را ارتقا دهند. این ارتقا نهتنها به نفع یونیلیور بوده، بلکه به شرکتهای دیگر نیز امکان استفاده از آن ماده اولیه داخلی را داده و وابستگی به واردات را کاهش داده است.
تحقیقوتوسعه در شرکت یونیلیور ایران، صرفاً یک فعالیت فنی نیست؛ بلکه یک فرایند استراتژیک، بلندمدت و چندبعدی است که از طراحی محصول جدید تا بومیسازی، از تضمین ایمنی تا همکاری با تأمینکنندگان داخلی را در بر میگیرد. در شرایطی که تولید و تأمین در ایران با چالشهای جدی مواجه است، واحد تحقیقوتوسعه یونیلیور ایران نهتنها توانسته است این موانع را پشت سر بگذارد، بلکه به الگویی برای توسعه علمی، صنعتی و فرهنگی در سطح شرکت و زنجیره تأمین تبدیل شده است.