شوره سر یکی از شایعترین مشکلات پوست و موی انسان است که تقریباً نیمی از بزرگسالان در سراسر جهان پس از بلوغ آن را تجربه میکنند. خارش پوست سر و پوستههای سفیدرنگ روی شانهها نهتنها آزاردهندهاند، بلکه میتوانند اعتمادبهنفس فرد را نیز کاهش دهند. سالها تصور میشد تنها عامل میکروبی مؤثر در بروز شوره، قارچی به نام مالاسزیا (Malassezia) است. اما حالا پژوهشگران شرکت یونیلیور با استفاده از فناوریهای ژنتیکی پیشرفته، تصویر تازهای از این عارضه بهدست آوردهاند؛ تصویری که نشان میدهد باکتریها نیز نقش مهمی در ایجاد شوره ایفا میکنند.
قارچ مالاسزیا؛ مظنون قدیمی شوره
تحقیقات پیشین نشان دادهاند که مالاسزیا در پوست سر افراد مبتلا به شوره بهمراتب بیشتر از افراد بدون شوره یافت میشود. این قارچ از چربی طبیعی پوست (سبوم) تغذیه میکند؛ بههمیندلیل، در دوران نوجوانی که تولید سبوم افزایش مییابد، شیوع شوره نیز بیشتر میشود. همچنین آلودگی هوا، استفاده از محصولات شیمیایی تند یا تغییرات فصلی میتوانند شرایط را وخیمتر کنند.
افزایش بیش از حد جمعیت مالاسزیا باعث میشود چرخه نوسازی سلولهای پوست سر مختل شود و سلولهای مرده بهصورت پوستههای سفید روی مو و شانهها ظاهر شوند. بههمیندلیل، بسیاری از شامپوهای ضد شوره موجود در بازار، از جمله برخی محصولات برند کلییر، حاوی ترکیبات ضدقارچ هستند که با کنترل جمعیت مالاسزیا، شوره را کاهش میدهند.
کشف جدید یونیلیور؛ نقش پنهان باکتریها در شوره
اما تیم تحقیقاتی یونیلیور، با بهرهگیری از فناوری توالییابی نسل جدید (NGS) به بررسی کامل ژنوم میکروارگانیسمهای پوست سر پرداختند. آنها نمونههای بیش از ۱۰۰ نفر (هم با پوست سر سالم و هم با شوره) را بررسی کردند. همه شرکتکنندگان بهمدت شش ماه از هیچگونه شامپوی ضد شوره استفاده نکرده بودند.
نتایج، در کنار افزایش قابلانتظار قارچ مالاسزیا در افراد دارای شوره، افزایش چشمگیر یک نوع باکتری بهنام Staphylococcus capitis را نیز نشان داد؛ این باکتری در پوست سر افراد مبتلا به شوره تا ۱۰۰ برابر بیشتر از سایرین یافت شد. پیش از این پژوهش، کسی تصور نمیکرد که باکتریها نیز نقشی در بروز شوره داشته باشند. حالا میدانیم که باید بهجای تمرکز صرف بر قارچ، به تعامل پیچیده میان قارچ و باکتری توجه کنیم.
قدمی مهم بهسوی درمان بهتر شوره
این کشف علمی چشمانداز تازهای در مقابله با شوره فراهم کرده است. شامپوهای ضد شوره فعلی در کاهش علائم مؤثرند، اما شوره تمایل به بازگشت دارد، بهویژه زمانی که فرد استفاده از محصول را متوقف میکند.
حالا تیم تحقیقاتی یونیلیور با در نظر گرفتن نقش همزمان قارچ و باکتری، در حال توسعه نسل جدیدی از ترکیبات فعال است که بتوانند بهطور هدفمند هر دو گروه میکروبی را کنترل کنند.
توصیههایی برای مدیریت بهتر شوره
کارشناسان یونیلیور چند توصیه علمی برای کنترل بهتر شوره دارند:
- شستوشوی منظم موها: کاهش دفعات شستن مو یکی از دلایل شایع افزایش شوره است. پوست سر چربتر میشود و فرصت رشد قارچ و باکتریها بیشتر.
- استمرار در مصرف شامپو ضد شوره: بسیاری از افراد پس از کاهش علائم، استفاده از شامپو ضد شوره را متوقف میکنند که میتواند منجر به بازگشت علائم شود. بهترین راه، ادامه استفاده منظم حتی در زمان بهبودی است.